Marlene Dumas
Dit is toch wel de eerste 'levende' kunstenaar waarbij ik dacht: 'Wow dit is bijzonder werk. Ze kan de ziel van de mensen die ze portretteert heel goed blootleggen'.
In onderstaand stuk in Trouw vertelt ze over haar geworstel met een altaarstuk dat ze maakte in opdracht van een Duitse kerk. Persoonlijk vind ik het eindresultaat niet heel fantastisch, een beetje gewoontjes zelfs.
Dumas, een van de invloedrijkste kunstenaars van deze tijd, werkt bijna nooit in opdracht. Voor de Annenkirche in Dresden maakte ze een uitzondering. Het altaarstuk leverde haar slapeloze nachten op. 'Af en toe dacht ik: dit is zo lelijk.'
Les 1: Gesukkel helpt je verder
"Als kind in Zuid-Afrika gingen we naar de Nederduitse Gereformeerde kerk. In die kerk was geen enkel beeld te zien, alleen de woorden: 'God is liefde'. Ik herinner me dat ik mij verveelde tijdens de dienst, en dat ik het gevoel kreeg dat ik het in de ogen van de kerk niet goed kon doen. Toen ik in de jaren zeventig in Nederland kwam, zag ik hoeveel kunst het christendom Europa had opgeleverd. Het was fascinerend om te zien: beelden van engelen, Jezussen met doornenkroons en al die Maria's. In het begin kwam het erg op me af, later werd ik er juist door geraakt.
In 2013 vroeg de Annenkirche in Dresden mij om een altaarstuk te maken. Ik werk bijna nooit in opdracht. Sommigen zeiden tegen mij: 'Doe het, het is goed om nieuwe wegen in te slaan.' Het idee dat mannelijke collega's als Gerhard Richter en Sigmar Polke ook dit soort projecten hadden gedaan, speelde wel een rol toen ik ja zei. Toch uit een soort ijdelheid. Ik moest het voor de vrouwen doen, vond ik.
Overigens drukte de geschiedenis van Dresden tijdens het hele proces zwaar op me. Dresden heeft zo'n beladen oorlogsverleden, en nu heb je daar ook die anti-islambeweging Pegida. Ik had het idee dat ik mij tot al die elementen moest verhouden. Ik had daarnaast last van gewetensbezwaren. De Nationale Partij in Zuid-Afrika, die de apartheid heeft ingevoerd, bestond uit christenen, de Ku-Klux-Klan ook. En wat te denken van de nazi's?
Ik wist vanaf het begin dat het altaarstuk uit meerdere beelden moest bestaan, maar hoe wordt het één geheel? Slapeloze nachten had ik ervan. Ik ging op zoek in mijn archief naar bronmateriaal: afbeeldingen van Jezus, van bomen en van Adam en Eva. Dan dacht ik: die slang van die kunstenaar is veel mooier, en wat ik heb gemaakt is zo lelijk.
Andere kunstenaars maken juist schetsen, ik schilder het grootste deel van de tijd niet. Ik weet dat er voor mij geen andere oplossing is. Ik moet door een heleboel kitsch en gesukkel heen om tot iets te komen. De logica valt pas later samen. Het is een organisch proces van vallen, opstaan en toeval."
Er is nu ook een uitgebreide link van Artsy met alles over Dumas, haar expo's, achtergronden etc.
https://www.artsy.net/artist/marlene-dumas
Ze werd sterk beïnvloed door fotografie, en dan vooral door het werk van Diane Arbus